ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ENOTHTA 1

ΘΕΜΑ : «Ψάχνοντας στο διαδίκτυο ανακαλύψατε πολλές διευθύνσεις σχολείων ή φορέων στα οποία προβάλλεται με απλό και αισθητικά σύγχρονο τρόπο η περιοχή τους ή η πόλη τους. Σ’ ένα κείμενο – πρόσκληση τριών παραγράφων το οποίο απευθύνεται στους μαθητές ενός Γυμνασίου μιας άλλης περιοχής της χώρας καλέστε τους να επισκεφτούν την περιοχή σας».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Απόφαση να σας καλέσουμε στον τόπο μας και να περάσουμε όλοι μαζί ένα όμορφο σαββατοκύριακο.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Ιστορία

Μυθικά ή ιστορικά πρόσωπα που έζησαν ή έδρασαν στην περιοχή μας. Σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία. Μοναστήρια.

2^η παράγραφος – Φυσικές ομορφιές

Παραλίες, λιμάνια, γραφικά χωριά στα βουνά, λίμνες, ποτάμια, ιαματικές πηγές, τουριστικά μέρη, δραστηριότητες στη θάλασσα ή στο βουνό (ορειβασία, σκι, κατάβαση ποταμού, θαλάσσια σπορ).

3^η παράγραφος – Η πόλη μας

Αξιοθέατα (κάστρο, πλατείες), πολυχώροι για ψυχαγωγία και αγορές, τοπικές λιχουδιές, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις (φεστιβάλ), τοπικές γιορτές.

Επίλογος – Ανυπομονησία για την απάντηση και ευχή για την πραγματοποίηση της επίσκεψής τους .

• Tο θέμα κάθε παραγράφου – Ιστορία, Φυσικές ομορφιές, Πόλη – παραμένει το ίδιο. Αλλάζουν μόνο οι λεπτομέρειες από περιοχή σε περιοχή.
• Αρχή και τέλος πρόσκλησης / καλέσματος :

Αγαπημένοι μας φίλοι,

οι μαθητές του 2^ου Γυμνασίου

ΕΝΟΤΗΤΑ 2

ΘΕΜΑ : «Περιγράψτε την καθημερινή ζωή της σύγχρονης εργαζόμενης μητέρας. Πότε ξυπνάει, ποιες δουλειές κάνει στο σπίτι, ποιες εκτός σπιτιού και ποιες αναθέτει σε σας. Επιπρόσθετα, αναφερθείτε στις επιπτώσεις που έχει η εργασία τόσο σε αυτή όσο και στην οικογένειά της».

Πρόλογος – Πολλές οι προκλήσεις και οι απαιτήσεις για τη σύγχρονη γυναίκα που είναι εργαζόμενη και μητέρα.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Η καθημερινή ζωή της σύγχρονης εργαζόμενης μητέρας

• Το πρωί : ξυπνά πρώτη, ετοιμάζει το πρωινό και το κολατσιό των παιδιών, τα ξυπνά, τα βοηθά με τις τσάντες και τα ρούχα τους, ετοιμάζεται για τη δουλειά της.
• Το μεσημέρι / το απόγευμα (μετά τη δουλειά) :

Στο σπίτι : ετοιμάζει το φαγητό, στρώνει το τραπέζι, βοηθά τα παιδιά στα μαθήματά τους, πλένει τα πιάτα, σιδερώνει τα ρούχα, καθαρίζει το σπίτι.

Εκτός σπιτιού : πηγαίνει τα παιδιά στο φροντιστήριο και στις υπόλοιπες δραστηριότητές τους, ψωνίζει για το σπίτι και την οικογένειά της.

• Το βράδυ : βλέπει τηλεόραση (αν έχει χρόνο), βάζει τα παιδιά για ύπνο.
• Επομένως, δεν έχει πολύ χρόνο για τον εαυτό της, ν’ασχοληθεί με μία αγαπημένη δραστηριότητα, να βγει έξω και να διασκεδάσει.

2^η παράγραφος – Οι θετικές και οι αρνητικές επιπτώσεις της γυναικείας εργασίας τόσο στην ίδια όσο και στην οικογένειά της

Θετικά

• Η γυναίκα γίνεται ανεξάρτητη, δυναμική και δραστήρια. Τονώνεται η αυτοπεποίθησή της και ολοκληρώνεται ως προσωπικότητα.
• Ενισχύει οικονομικά την οικογένειά της.
• Όλα τα μέλη της οικογένειας μαθαίνουν να προσφέρουν. Τα παιδιά κάνουν δουλειές, όπως το στρώσιμο του κρεβατιού, την τακτοποίηση του δωματίου τους, τα ψώνια. Έτσι, ωριμάζουν γρηγορότερα.

Αρνητικά

• Πολλές φορές οι σύζυγοι είναι απρόθυμοι να κατανοήσουν και να βοηθήσουν την εργαζόμενη γυναίκα τους - συγκρούσεις και προστριβές.
• Όταν και οι 2 γονείς δουλεύουν και γυρίζουν στο σπίτι κουρασμένοι, δεν περνούν πολύ χρόνο με τα παιδιά τους - μοναξιά και προβληματική συμπεριφορά παιδιών.
• Συχνά η εργαζόμενη μητέρα μεταφέρει την πίεση και το άγχος της δουλειάς στο σπίτι. Απουσία ηρεμίας και ασφάλειας.

ENOTHTA 1

ΘΕΜΑ : «Ψάχνοντας στο διαδίκτυο ανακαλύψατε πολλές διευθύνσεις σχολείων ή φορέων στα οποία προβάλλεται με απλό και αισθητικά σύγχρονο τρόπο η περιοχή τους ή η πόλη τους. Σ’ ένα κείμενο – πρόσκληση τριών παραγράφων το οποίο απευθύνεται στους μαθητές ενός Γυμνασίου μιας άλλης περιοχής της χώρας καλέστε τους να επισκεφτούν την περιοχή σας».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Απόφαση να σας καλέσουμε στον τόπο μας και να περάσουμε όλοι μαζί ένα όμορφο σαββατοκύριακο.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Ιστορία

Μυθικά ή ιστορικά πρόσωπα που έζησαν ή έδρασαν στην περιοχή μας. Σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία. Μοναστήρια.

2^η παράγραφος – Φυσικές ομορφιές

Παραλίες, λιμάνια, γραφικά χωριά στα βουνά, λίμνες, ποτάμια, ιαματικές πηγές, τουριστικά μέρη, δραστηριότητες στη θάλασσα ή στο βουνό (ορειβασία, σκι, κατάβαση ποταμού, θαλάσσια σπορ).

3^η παράγραφος – Η πόλη μας

Αξιοθέατα (κάστρο, πλατείες), πολυχώροι για ψυχαγωγία και αγορές, τοπικές λιχουδιές, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις (φεστιβάλ), τοπικές γιορτές.

Επίλογος – Ανυπομονησία για την απάντηση και ευχή για την πραγματοποίηση της επίσκεψής τους .

• Tο θέμα κάθε παραγράφου – Ιστορία, Φυσικές ομορφιές, Πόλη – παραμένει το ίδιο. Αλλάζουν μόνο οι λεπτομέρειες από περιοχή σε περιοχή.
• Αρχή και τέλος πρόσκλησης / καλέσματος :

Αγαπημένοι μας φίλοι,

οι μαθητές του 2^ου Γυμνασίου Ρόδου

ΕΝΟΤΗΤΑ 3

ΘΕΜΑ : «Σε μία σελίδα του ημερολογίου σας γράψτε για τον πιο καλό σας φίλο ή φίλη (πότε και κάτω από ποιες συνθήκες άρχισε η φιλία σας, ποια τα χαρακτηριστικά του φίλου ή της φίλης – σωματικά, ψυχικά, πνευματικά – , ποιες δυσκολίες ή κρίσεις πέρασε η φιλία σας, ποιες σκέψεις κάνετε για το μέλλον της φιλίας σας κτλ.). Γράψτε το κείμενο σε 2 – 3 παραγράφους».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Ποιος είναι ο καλύτερός μου φίλος / η καλύτερή μου φίλη ;

Πώς τον / την λένε και πόσο χρονών είναι ;

Πότε και κάτω από ποιες συνθήκες άρχισε η φιλία μας ;

• Αν έχω να διηγηθώ κάποιο περιστατικό σχετικά με το πώς ξεκίνησε η φιλία μας, το γράφω σε ξεχωριστή παράγραφο στο κύριο μέρος, δηλαδή κάνω 3 παραγράφους.

Κύριο μέρος

1η παράγραφος – Τα χαρακτηριστικά του φίλου / της φίλης μου

• Εξωτερικά / σωματικά χαρακτηριστικά 

Ανάστημα (ψηλός, κοντός, μικροκαμωμένος, μεσαίου αναστήματος) , χαρακτηριστικά προσώπου (μαλλιά, μάτια) , στυλ ντυσίματος (σπορ, απλό, ακριβό, προσεγμένο), κάποιο άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό (έντονα ζυγωματικά, γαλλική μύτη)

• Εσωτερικά (ψυχικά, πνευματικά) χαρακτηριστικά

Συμπεριφορά, προτερήματα – ελαττώματα (ευγενικός, ανοιχτόκαρδος, καλοσυνάτος, με αίσθηση του χιούμορ, βρίσκει πάντα χρόνο για τους φίλους του και τους στηρίζει, άριστος μαθητής, οξύθυμος, εγωιστής, μαλώνει με το παραμικρό, νευριάζει εύκολα, δεν παραδέχεται τα λάθη του), αγαπημένες συνήθειες

2η παράγραφος – Ποιες δυσκολίες ή κρίσεις πέρασε η φιλία μας ;

Περιγραφή κάποιας παρεξήγησης ή ενός καβγά (Πότε έγινε; Για ποιο λόγο; Πώς αντιδράσαμε; Τι ένιωθε ο ένας για τον άλλο ; Πώς λύθηκε η παρεξήγηση και  ξαναγίναμε φίλοι; Τι εκτιμώ περισσότερο στον φίλο / στη φίλη μου και είμαστε ακόμα φίλοι 

Επίλογος – Ποιες σκέψεις κάνω για το μέλλον της φιλίας μας ;

Τι εύχομαι ;

•  Όταν γράφουμε στο ημερολόγιο, ξεκινάμε με την φράση : Αγαπημένο μου ημερολόγιο ,
• Το ύφος μας είναι οικείο και εξομολογητικό σα να μιλάμε σε φίλο μας.

ΕΝΟΤΗΤΑ 4

ΘΕΜΑ : «Ένας φίλος σας που μένει μακριά σας γράφει ότι πρόκειται να εγκαταλείψει το σχολείο. Γράψτε του μια απάντηση τονίζοντας τους λόγους για τους οποίους πρέπει να το συνεχίσει».

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Χαρά που έλαβα το γράμμα του. Έκπληξη και στεναχώρια για την απόφασή του.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Τι μας προσφέρει το σχολείο

• Στο σχολείο αποκτάμε εφόδια και βάσεις για το μέλλον. Μας εξασφαλίζει επαγγελματικά. Αν το εγκαταλείψει, θα είναι άνεργος ή θα υποαπασχολείται σε όλη του τη ζωή, αφού το απολυτήριο Γυμνασίου θεωρείται πλέον απαραίτητο προσόν.
• Το σχολείο αποτελεί ένα σταθερό και υγιές περιβάλλον. Βρισκόμαστε μαζί με συνομηλίκους μας και με καθηγητές, που νοιάζονται για μας. Έξω υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι.
• Είναι ο μικρόκοσμος της κοινωνίας. Εδώ μαθαίνουμε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας, να συμπεριφερόμαστε με βάση κανόνες και να πειθαρχούμε. Έτσι, ωριμάζουμε.

2^η παράγραφος – Τι μας προσφέρει το σχολείο (συνέχεια)

• Στο σχολείο κοινωνικοποιούμαστε. Αποκτάμε καινούριους φίλους και μαθαίνουμε να συνυπάρχουμε με άλλα άτομα, να συνεργαζόμαστε και να μοιραζόμαστε μαζί τους πράγματα κι εμπειρίες.
• Διευρύνει τους πνευματικούς μας ορίζοντες. Σκεφτόμαστε, εκφραζόμαστε κι αποκτάμε γνώσεις πάνω σε διάφορα αντικείμενα.
• Μας βοηθά να ανακαλύψουμε τις κλίσεις, τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά μας και να γίνουμε ολοκληρωμένες προσωπικότητες.

Επίλογος – Προτροπή να ξανασκεφτεί την απόφασή του και να μην εγκαταλείψει το σχολείο.

• Στην επιστολή γράφουμε πάνω δεξιά τον τόπο και την ημερομηνία

ενώ κάτω αριστερά την προσφώνηση, δηλαδή :

        Λαμία, 14 Ιανουαρίου 2013

Αγαπημένε μου φίλε / Δημήτρη,

Στο τέλος γράφουμε την αποφώνηση : Με αγάπη,

Μάνος

ΕΝΟΤΗΤΑ 5

ΘΕΜΑ : «Γράψτε ένα μικρό κείμενο – απάντηση σε έρευνα επαγγελματικού προσανατολισμού που γίνεται στο σχολείο σας, για το επάγγελμα που αυτή τη στιγμή σας ενδιαφέρει. Στο κείμενο να απαντήσετε και στις εξής ερωτήσεις.

α. Το επιλέξατε με κριτήριο το κύρος του, τα οικονομικές προοπτικές ή την κλίση σας ;

β. Επηρεαστήκατε από τους γονείς σας, το κοινωνικό περιβάλλον ή το σχολείο ;

γ. Είναι επάγγελμα που έχει σχέση με το φύλο σας ;»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Με ποιο επάγγελμα θα ήθελα ν’ασχοληθώ, όταν μεγαλώσω;

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Λόγοι

• Είναι ένα επάγγελμα που έχει προοπτικές; Θα βρω εύκολα δουλειά στο δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα; Μπορώ να δουλέψω στο εξωτερικό;
• Ο μισθός είναι ικανοποιητικός; Θα βγάζω πολλά χρήματα;
• Απαιτεί σπουδές σε κάποια σχολή (ΙΕΚ, ΤΕΙ, ΑΕΙ) ;
• Χρειάζονται ιδιαίτερα σωματικά προσόντα (στρατιωτικές σχολές, γυμναστική ακαδημία);
• Μου προσφέρει κύρος και κοινωνική καταξίωση;
• Έχει σχέση με το φύλο μου;

2^η παράγραφος – Λόγοι (συνέχεια)

• Γιατί μου αρέσει αυτό το επάγγελμα; Τι μου προσφέρει (ηρεμία, έντονα συναισθήματα, προσφορά στο συνάνθρωπο) ;
• Ασχολούμαι στον ελεύθερό μου χρόνο με κάτι αντίστοιχο;
• Επηρεάστηκα από τους γονείς μου; Ασχολείται κάποιος με αυτό; Συμφωνούν με την απόφασή μου;
• Επηρεάστηκα από τον κοινωνικό περίγυρο ή από το σχολείο (φιλόλογος-πρότυπο, ξάδερφος μηχανικός) ;
• Υπήρξε κάποιο καθοριστικό περιστατικό, που επηρέασε την απόφασή μου (επιθυμία να γίνω κτηνίατρος ύστερα από τη σωτηρία ενός ζώου) ;

Επίλογος – Προσπάθεια να πραγματοποιήσω τ” όνειρό μου!

ΕΝΟΤΗΤΑ 6

ΘΕΜΑ : «Το χαμηλότερο ποσοστό αναγνωστών συναντούμε στις ηλικίες 13 έως 17 ετών. Υποθέστε ότι σας ζητούν με βάση τις γνώσεις και την εμπειρία σας να γράψετε ένα σύντομο άρθρο για τη σχολική εφημερίδα (2-3 παράγραφων) στο οποίο θα δικαιολογήσετε το γεγονός ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας δε διαβάζουν εφημερίδες.»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Διαπίστωση ότι οι νέοι δε διαβάζουν εφημερίδες παρά το γεγονός ότι κυκλοφορούν πολλές και ποικίλης ύλης.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Κυριαρχία της τηλεόρασης, του διαδικτύου και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών

• Τα παραπάνω συνδυάζουν εικόνα με ήχο και γοητεύουν τα παιδιά.
• Είναι πανεύκολα στο χειρισμό και δεν απαιτούν χρόνο, ιδιαίτερη προσπάθεια και σκέψη.
• Τους προσφέρουν άπειρες δυνατότητες (ενημέρωση, ταινίες, μουσική, επικοινωνία).
• Συνδυάζουν τη γνώση με την ψυχαγωγία.
• Τα παιδιά αποστρέφονται οτιδήποτε έχει σχέση με το διάβασμα.
• Στον ελεύθερό τους χρόνο, όταν δεν ασχολούνται με τα παραπάνω, προτιμούν να βγαίνουν έξω με τους φίλους τους ή να αθλούνται.

2^η παράγραφος – Μη εξοικείωση των νέων με την ανάγνωση εφημερίδων

• Σε πολλά σπίτια δεν μπαίνει ούτε μία φορά την εβδομάδα εφημερίδα. Οι γονείς προτιμούν να κάθονται με τα παιδιά τους και να βλέπουν τηλεόραση.
• Το σχολείο δεν τα ενθαρρύνει να εκδώσουν σχολική εφημερίδα ή να ανατρέξουν σε άρθρα εφημερίδων.
• Οι εφημερίδες απευθύνονται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και ελάχιστα άρθρα είναι γραμμένα και αφορούν τους νέους. 
• Η ανάγνωση εφημερίδων απαιτεί χρόνο, σκέψη και κριτική ικανότητα.

Επίλογος – Προσπάθεια για ένταξη της εφημερίδας στην καθημερινότητά των εφήβων, καθώς τα οφέλη της είναι πολλαπλά.

ΕΝΟΤΗΤΑ 7

ΘΕΜΑ : «Στην πρόσφατη εκδρομή του σχολείου σας επισκεφτήκατε μία από τις ομορφότερες παραλίες (ή φυσικό τοπίο) του νομού ή της περιοχής σας και μείνατε έκπληκτοι από τον τεράστιο όγκο των σκουπιδιών και πλαστικών που «εγκατέλειψαν» εκεί οι διάφοροι επισκέπτες. Επιστρέφοντας στο σχολείο αποφασίσατε να στείλετε μια επιστολή στο Δήμαρχο της περιοχής διαμαρτυρόμενοι για την κατάσταση που είδατε και απαιτώντας ταυτόχρονα να λάβει άμεσα μέτρα για την απομάκρυνση των σκουπιδιών. Στο τέλος της επιστολής εκφράστε την επιθυμία να βοηθήσετε εθελοντικά στο έργο αυτό.»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Λόγος για τον οποίο γράφουμε την επιστολή (να διαμαρτυρηθούμε για την τραγική κατάσταση στην οποία βρήκαμε την παραλία της περιοχής μας και να προτείνουμε κάποια μέτρα για την επίλυση του προβλήματος). Πότε και πού πήγαμε ;

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Περιγραφή της κατάστασης της παραλίας

•  Πεταμένα σκουπίδια και πλαστικά (κουτάκια από αναψυκτικά, σακούλες, αποτσίγαρα, παλιά αντικείμενα) στην παραλία και μέσα στη θάλασσα.
• Οι κάδοι σκουπιδιών και ο χώρος γύρω από αυτούς ήταν γεμάτοι σκουπίδια. Εικόνα ενός τεράστιου και εγκαταλελειμμένου σκουπιδότοπου.
• Έντονη δυσοσμία. Σκυλιά και γάτες άνοιγαν τις σακούλες ψάχνοντας για τροφή.
• Δεν μπορούσαμε ούτε να καθίσουμε ούτε να περπατήσουμε στην παραλία.
• Απειλείται η θαλάσσια χλωρίδα και πανίδα της περιοχής.

2^η παράγραφος – Μέτρα για την απομάκρυνση των σκουπιδιών

Ο Δήμαρχος της περιοχής πρέπει :

• να βάλει συνεργεία καθαρισμού να καθαρίσουν την παραλία.
• να προσλάβει φύλακα, για να επιτηρεί το χώρο.
• να βάλει απορριμματοφόρο να αδειάζει τους κάδους σκουπιδιών τακτικά.
• να τοποθετήσει πινακίδες στην παραλία, που θα ενημερώνουν τους επισκέπτες ότι απαγορεύεται να τη ρυπαίνουν.
• να ενημερώσει τους κατοίκους για τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη σημασία της ανακύκλωσης.

Επίλογος – Ανάγκη να διατηρήσουμε την παραλία και το περιβάλλον καθαρά. Επιθυμία μας ως σχολείο να βοηθήσουμε εθελοντικά στο έργο αυτό.

• Όταν γράφω επιστολή, γράφω πάνω δεξιά τον τόπο και την ημερομηνία και κάτω αριστερά την προσφώνηση :

 Κέρκυρα, Δευτέρα 7 Απριλίου 2013

Αξιότιμε κύριε δήμαρχε,

Στο τέλος κλείνουμε γράφοντας κάτω δεξιά :

        Με εκτίμηση,

     οι μαθητές του 5^ου  Γυμνασίου Κέρκυρας

ΕΝΟΤΗΤΑ 8

ΘΕΜΑ : «Το κείμενο 4 (κόμικς) και το κείμενο 7 (τραγούδι) μιλούν για τη μοναξιά του σημερινού ανθρώπου. Πολλοί από εσάς, όταν τα διάβασαν, γέλασαν και είπαν ότι «εμείς δε νιώθουμε μοναξιά, όπως οι μεγαλύτεροι, γιατί έχουμε τους φίλους μας». Η θέση τους αυτή έγινε αφορμή να συζητηθεί το θέμα στην τάξη. Εκφράστε την άποψή σας για το θέμα αυτό σ’ ένα κείμενο δύο τριών παραγράφων, το οποίο θα είναι βασισμένο στις αρχές ανάπτυξης επιχειρημάτων που μάθαμε παραπάνω».

Πρόλογος – Οι νέοι είναι από τη φύση τους αισιόδοξοι και κοινωνικοί. Ωστόσο, αν και έχουν παρέες νιώθουν μοναξιά.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Οι νέοι δεν είναι μόνοι

• Φίλοι από το σχολείο, το φροντιστήριο και τη γειτονιά.
• Οι νέοι έχουν ανάγκη από φίλους σε αυτή την ηλικία, για να μοιράζονται μαζί τους τα όνειρα και τους προβληματισμούς τους, να παίζουν και να διασκεδάζουν, να αποκαλύπτουν τα μυστικά τους και να συζητούν.
• Στην εφηβεία οι φιλίες είναι αληθινές και αγνές, γιατί δε βασίζονται σε οικονομικές και κοινωνικές σκοπιμότητες.

2^η παράγραφος – Οι νέοι νιώθουν μοναξιά

• Δεν έχουν φίλους εξαιτίας της έλλειψης ελεύθερου χρόνου, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας βρίσκονται στο σχολείο και στα φροντιστήρια. Πίεση και άγχος για τα μαθήματα.
• Η τεχνολογία δυσκολεύει τα πράγματα. Οι νέοι περνούν πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή ή του κινητού. Απομόνωση και εθισμός. Προσπάθεια να καλύψουν τη μοναξιά τους αναζητώντας φίλους στο διαδίκτυο.
• Στις μεγαλουπόλεις, όπου ζουν οι περισσότεροι, υπάρχει καχυποψία. Οι σχέσεις των ανθρώπων είναι τυπικές και ψυχρές.
• Ανταγωνισμός και ατομισμός. Συχνά ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους και την προβολή τους και όχι για τους άλλους. Έτσι, δε μοιράζονται πράγματα.
• Οι νέοι συχνά επιζητούν τη μοναξιά, για ν’ανακαλύψουν τον κόσμο και την ταυτότητά τους.

Επίλογος – Περίεργη φάση με αντιφατικά συναισθήματα η εφηβεία. Αίσθηση ότι ανήκεις κάπου και ταυτόχρονα μοναξιά!

ΕΝΟΤΗΤΑ 9

ΘΕΜΑ : « Έπειτα από μία επίσκεψη της τάξης σας στο Πλανητάριο και τη μελέτη αρκετών άρθρων, συζητάτε αν έχει νόημα η εξερεύνηση του διαστήματος και τα ποσά που ξοδεύονται γι’αυτή , τη στιγμή που στη Γη υπάρχουν τόσα προβλήματα (πείνα, φτώχεια κτλ.). Σ’ένα κείμενο 2-3 παραγράφων να επιχειρηματολογήσετε καταγράφοντας τη θέση σας.»

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ

Πρόλογος – Τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει πραγματικότητα ένα από τα θεωρούμενα ως «άπιαστα» όνειρα της ανθρωπότητας, η εξερεύνηση του διαστήματος.

Κύριο μέρος

1^η παράγραφος – Η αξία της εξερεύνησης του διαστήματος

• Διεύρυνση των γνώσεων του ανθρώπου και κατανόηση του κόσμου στον οποίο ζει. Ανάπτυξη των επιστημών.
• Ικανοποίηση της περιέργειας και της έμφυτης τάσης του να ανακαλύπτει το άγνωστο.
• Αξιοποίηση των τεχνολογικών επιτευγμάτων (φορητοί υπολογιστές, δορυφόροι) στην καθημερινή ζωή. Συγκεκριμένα οι δορυφόροι χρησιμοποιούνται στις τηλεπικοινωνίες, στην τηλεόραση, στη μετεωρολογία και στη γεωγραφία.
• Δυνατότητα αντιμετώπισης χρόνιων προβλημάτων, όπως η εύρεση νέων πηγών ενέργειας και ο υπερπληθυσμός.
• Για αρκετά από τα προβλήματα της ανθρωπότητας απαιτούνται πρωτίστως η αλληλεγγύη και ο εθελοντισμός και έπειτα η χρηματοδότηση.

2^η παράγραφος – Η αναγκαιότητα για την επίλυση των «επίγειων» προβλημάτων

• Καταπολέμηση με αυτά τα υπέρογκα ποσά της φτώχειας, της πείνας, των αρρωστιών, του αναλφαβητισμού και της εξαθλίωσης στις χώρες του τρίτου κόσμου.
• Αντιμετώπιση της ανεργίας, της εγκληματικότητας και της φτώχειας στις υπόλοιπες χώρες.
• Χρηματοδότηση πειραμάτων για την αντιμετώπιση θανατηφόρων και μη ασθενειών και μελετών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, της υπερθέρμανσης του πλανήτη και για την αξιοποίηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας.

Επίλογος – Ανάγκη για ιεράρχηση των προτεραιοτήτων. Προσπάθεια για επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων συγχρόνως με το ταξίδι στο διάστημα.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Ενότητα 2η
Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα
Στην Αθήνα διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά με φροντίδα. Πρώτα και η παραμάνα
και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πώς θα γίνει το
παιδί πολύ καλό διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, αυτό μεν ωραίο
και το άλλο άσχημο. Έπειτα, όταν φτάσουν τα παιδιά στην κατάλληλη ηλικία οι
γονείς στα σπίτια των δασκάλων τα στέλνουν, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της
ανάγνωσης
φροντίζουν, ώστε να μάθουν γράμματα και όσα είναι γραμμένα να καταλαβαίνουν,
ενώ οι κιθαριστές με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήμερα και
εξοικειώνουν την ψυχή των παιδιών στο ρυθμό και την αρμονία. Επιπλέον, τα παιδιά
στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες συχνάζουν, όπου οι δάσκαλοι της γυμναστικής
κάνουν πιο δυνατά τα σώματά τους, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας
της κακής σωματικής κατάστασης.
Πλάτων, Πρωταγόρας 325c – 326c (ελεύθερη διασκευή)
Ενότητα 3η
Επαγγέλματα των αρχαίων Αθηναίων
Οι Αθηναίοι, όπως και αυτοί που κατοικούν στις άλλες πόλεις, ασκούν στη ζωή τους
πολλά επαγγέλματα, για να εξασφαλίζουν τα αναγκαία: Ο Ναυσικύδης που ήταν
ιδιοκτήτης πλοίου, μεριμνούσε για τη συντήρηση του εαυτού του και των δικών του,
και το ίδιο ακριβώς έκανε ο Ξένων ο έμπορος και ο Ξενοκλής ο μικροπωλητής. Ο
Πολύζηλος με την παρασκευή κριθάλευρου έτρεφε τον εαυτό του και τους οικιακούς
του δούλους, και ακόμα πολλές φορές προσέφερε στην πόλη δημόσια υπηρεσία με
δικά του χρήματα. Ο Γλαύκων από το Χολαργό ήταν γεωργός και έτρεφε βόδια, ενώ
ο Δημέας ζούσε από την τέχνη της κατασκευής χλαμύδων, και οι περισσότεροι από
τους Μεγαρείς από την τέχνη της κατασκευής εξωμίδων. Αρκετοί από τους πολίτες
μάθαιναν καλά κάποια τέχνη, όπως αυτή του μαρμαρά, του κεραμέα, του μαραγκού,
του τσαγκάρη, και εξασφάλιζαν πάρα πολλά αναγκαία για τη ζωή.
Ξενοφών, πομνημονεύματα Ἀ 2.7.6 (ελεύθερη διασκευή)
Ενότητα 4η
Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας
Είχαμε πλεύσει, λοιπόν, περίπου τριακόσια στάδια και προσορμίζαμε σε ένα νησί
μικρό και έρημο. Αφού μείναμε στο νησί πέντε μέρες, την έκτη ξεκινούμε και την
όγδοη διακρίνουμε πολλούς ανθρώπους να τρέχουν εδώ κι εκεί πάνω στη θάλασσα,
που έμοιαζαν μ’ εμάς σε όλα, δηλαδή και στο σώμα και στο μέγεθος εκτός μόνο από
τα πόδια · γιατί αυτά τα είχαν κατασκευασμένα από φελλό· γι’ αυτό το λόγο μάλιστα,
νομίζω, και ονομάζονται Φελλόποδες. Απορούσαμε, λοιπόν, βλέποντάς τους να μη
βουλιάζουν, αλλά να μένουν πάνω στα κύματα και να βαδίζουν χωρίς φόβο. Και
αυτοί μας πλησιάζουν και μας χαιρετούν στα ελληνικά και λένε ότι βιάζονται (να
φτάσουν) στη Φελλώ, την πατρίδα τους. Μέχρι ενός σημείου, λοιπόν, μας
συνοδεύουν τρέχοντας δίπλα μας, έπειτα, αλλάζουν δρόμο και προχωρούν ευχόμενοι
σε μας «καλό ταξίδι».
Λουκιανός, ληθής στορία Ἀ Ἱ 2.3.4 (ελεύθερη διασκευή)
Ενότητα 5η
Ο πλούτος της αττικής γης
Μερικοί από τους ηγέτες της Αθήνας έλεγαν ότι δήθεν γνωρίζουν το δίκαιο, λόγω
όμως της φτώχειας του λαού αναγκάζονται να είναι πιο άδικοι απέναντι στις πόλεις.
Εξαιτίας αυτού επιχείρησα να διερευνήσω αν θα μπορούσαν με κάποιο τρόπο οι
πολίτες να συντηρηθούν από τη χώρα τους. Άρχισα, λοιπόν, να σχηματίζω την γνώμη
ότι δηλαδή η χώρα είναι από τη φύση της ικανή να παρέχει πάρα πολλούς πόρους/
έσοδα. Γιατί οι εποχές εδώ είναι πάρα πολύ ήπιες· και τα φυτά που σε πολλά μέρη
ούτε καν φυτρώνουν, εδώ καρποφορούν. Και όπως ακριβώς η γη, έτσι και η θάλασσα
γύρω από τη χώρα, παρέχει κάθε λογής αγαθά. Και ασφαλώς, όσα, βέβαια, αγαθά
δίνουν οι θεοί στους ανθρώπους σε κάθε εποχή, και αυτά όλα εδώ πάρα πολύ νωρίς
αρχίζουν και πάρα πολύ αργά σταματούν. Επιπλέον, έχει και παντοτινά αγαθά η
χώρα. Υπάρχει εκ φύσεως, λοιπόν, σ’ αυτήν άφθονο μάρμαρο, από το οποίο γίνονται
πάρα πολύ όμορφοι ναοί, πάρα πολύ όμορφοι βωμοί, και πολύ κομψά για τους θεούς
αγάλματα. Υπάρχουν όμως και μερικές περιοχές που, όταν καλλιεργούνται, δεν
παράγουν καρπούς, όταν όμως αξιοποιούνται για εξόρυξη, μπορούν να θρέψουν πολύ
περισσότερους απ’ όσους θα έτρεφαν αν καλλιεργούνταν. Και ασφαλώς έχει
κοιτάσματα αργύρου.
Ξενοφών, Πόροι 1.1.5 (διασκευή)
Ενότητα 6η
Η ομορφιά δεν είναι το παν
Ένα μεγάλο ελάφι σε εποχή καλοκαιριού, καθώς διψούσε, φτάνει κοντά σε κάποια
πηγή καθαρή και βαθιά και, αφού ήπιε όσο ήθελε, παρατηρούσε τη μορφή του
σώματός του. Και κυρίως επαινούσε τη φύση των κεράτων του με την ιδέα ότι αυτά
ήταν στολίδι για όλο το σώμα του. Αντίθετα, κατηγορούσε τη λεπτότητα των ποδιών
του, επειδή, κατά τη γνώμη του, δεν μπορούσαν να αντέξουν όλο το βάρος του. Κι
ενώ ασχολούνταν με αυτά, ξαφνικά ακούγεται γάβγισμα σκυλιών και κυνηγοί
βρίσκονται κοντά. Και αυτό άρχισε να τρέχει ορμητικά, για να ξεφύγει και, όσο
έτρεχε σε ομαλό έδαφος, σωζόταν από την ταχύτητα των ποδιών του. Όταν όμως
έπεσε σε αδιαπέραστο και πυκνό δάσος, επειδή του μπλέχτηκαν τα κέρατα,
παγιδεύτηκε και έμαθε εξ ιδίας πείρας ότι πράγματι ήταν άδικος κριτής των ατομικών
του χαρακτηριστικών, επειδή κατηγορούσε αυτά που το έσωζαν, ενώ επαινούσε αυτά
που το πρόδωσαν.
Μύθος του Αισώπου (διασκευή)
Ενότητα 7η
Η λύση του γόρδιου δεσμού
Όταν έφτασε ο Αλέξανδρος στο Γόρδιον, τον κατέλαβε πόθος να δει την άμαξα του
Γορδίου και το δεσμό του ζυγού της άμαξας. Και μεταξύ άλλων και αυτό λεγόταν για
την άμαξα, ότι δηλαδή, όποιος λύσει το δεσμό του ζυγού της άμαξας, αυτός ήταν
ορισμένο από τη μοίρα να εξουσιάσει την Ασία. Και ο δεσμός ήταν από φλούδα
κρανιάς και σε αυτόν δε φαινόταν ούτε τέλος ούτε αρχή. Ο Αλέξανδρος, επειδή
αδυνατούσε να βρει τη λύση του δεσμού, αλλά δεν ήθελε να τον αφήσει άλυτο, γιατί
φοβόταν μήπως αυτό προκαλέσει αναταραχή στο πλήθος, αφού χτύπησε με το ξίφος
του, έκοψε το δεσμό και είπε ότι λύθηκε. Απομακρύνθηκε, λοιπόν, από την άμαξα ο
ίδιος και οι σύντροφοί του με την ιδέα ότι ο χρησμός για τη λύση του δεσμού είχε
εκπληρωθεί. Και πράγματι τη νύχτα εκείνη βροντές και λάμψη από τον ουρανό
έδωσαν σημείο επιδοκιμασίας· γι’ αυτό το λόγο ο Αλέξανδρος την επόμενη μέρα
πρόσφερε θυσία στους θεούς που του φανέρωσαν τα σημάδια και τον τρόπο λύσης
του δεσμού.
ρριανός λεξάνδρου Ἀ Ἀ Ἀνάβασις 2.3.1 - 8 (διασκευή)
Ενότητα 8η
Ένα μοιραίο λάθος
ΖΗΝ .: Εσύ, Καλλιδημίδη, πώς πέθανες; Εγώ, πάντως, όντας παράσιτος κοντά στον
Δεινία επειδή έφαγα περισσότερο απ’ όσο έπρεπε, έσκασα.
ΚΑΛ.: Η δική μου περίπτωση, όμως υπήρξε κάπως περίεργη. Γνωρίζεις ίσως και εσύ
τον Πτοιόδωρο το γέροντα;
ΖΗΝ.: Τον άτεκνο, τον πλούσιο;
ΚΑΛ.: Εκείνον ακριβώς τον φρόντιζα πάντοτε, επειδή υποσχόταν ότι μετά το θάνατο
του θα τον κληρονομούσα. Επειδή, όμως, ο γέρος πιο πολύ και από τον Τιθωνό
ζούσε, για την κληρονομιά κάποιον δρόμο πιο σύντομο βρήκα· αφού δηλαδή
αγόρασα δηλητήριο, έπεισα παρά τη θέλησή του τον οινοχόο, αμέσως μόλις ζητήσει
να πιει ο Πτοιόδωρος, αφού το βάλει σε ποτήρι του κρασιού, να το έχει έτοιμο και να
το δώσει σε αυτόν· και, αν κάνει αυτό, ορκίστηκα ότι θα τον αφήσω ελεύθερο.
ΖΗΝ.: Τι έγινε λοιπόν; Γιατί μοιάζεις ότι θα πεις κάτι πολύ παράδοξο.
ΚΑΛ.: Αφού λοιπόν μετά το λουτρό μας ήρθαμε (στο σπίτι), το παλικαράκι, που είχε
βέβαια έτοιμα δύο ποτήρια κρασιού, δεν ξέρω πώς έδωσε σε μένα το δηλητήριο, και
στον Πτοιόδωρο έδωσε το ποτήρι που δεν περιείχε δηλητήριο· έπειτα, εκείνος έπινε,
ενώ εγώ αμέσως κειτόμουν ξαπλωμένος παίρνοντας τη θέση εκείνου νεκρός. Γιατί
γελάς με αυτό, Ζηνόφαντε; Κι όμως δεν έπρεπε βέβαια να γελάς σε βάρος ενός φίλου.
Λουκιανός, Νεκρικοί Διάλογοι 17 (διασκευή)
Ενότητα 9η
Ανυπέρβλητα πρότυπα
Επειδή βλέπω, Νικοκλή, ότι τιμάς τον τάφο του πατέρα σου όχι μόνο με το πλήθος
και τη λαμπρότητα των προσφορών σου, αλλά και με χορούς και με μουσική και με
αθλητικούς αγώνες, θεώρησα ότι ο Ευαγόρας, αν νιώθουν κάτι οι νεκροί για όσα
γίνονται εδώ, χαίρεται που βλέπει τη φροντίδα για αυτόν και τη μεγαλοπρέπεια των
τιμών σου προς αυτόν. Και θα όφειλε πολύ μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη, αν κάποιος
μπορούσε να μιλήσει όπως του αξίζει για τις αρχές της ζωής του και τις ριψοκίνδυνες
πράξεις του· διότι θα διαπιστώσουμε ότι οι φιλόδοξοι και γενναίοι άντρες κάνουν τα
πάντα φροντίζοντας πώς θα αφήσουν πίσω τους αθάνατη την υστεροφημία τους. Και
ποιος δε θα στενοχωριόταν, όταν βλέπει ότι αυτοί που έζησαν τον καιρό των
Τρωικών υμνούνται, ενώ για τον εαυτό του γνωρίζει εκ των προτέρων ότι, ακόμα και
αν ξεπεράσει τις αρετές εκείνων, ποτέ δε θα κριθεί άξιος για τέτοιους επαίνους; Και
υπαίτιος γι’ αυτά είναι ο φθόνος· γιατί τόσο μικρόψυχοι είναι μερικοί από τη φύση
τους, ώστε με μεγαλύτερη ευχαρίστηση θα άκουγαν να επαινούνται αυτοί για τους
οποίους δε γνωρίζουν εάν έχουν υπάρξει, παρά αυτοί από τους οποίους συμβαίνει να
έχουν οι ίδιοι ευεργετηθεί.
σοκράτης, Ε Ἱ ὐαγόρας 1-6 (διασκευή)
Ενότητα 10η
Ο Σωκράτης για τη φιλία
Αυτό λοιπόν ακούω από πολλούς, ότι δηλαδή από όλα τα περιουσιακά στοιχεία το
πιο σημαντικό είναι ο φίλος, ο πιστός και ο καλός, όμως οι περισσότεροι φροντίζουν
περισσότερο για οτιδήποτε άλλο παρά για την απόκτηση φίλων. Και πράγματι
αποκτούν σπίτια και αγρούς και δούλους και ζώα και σκεύη, αλλά φίλο, που λένε ότι
είναι το μεγαλύτερο αγαθό, δε φροντίζουν να αποκτήσουν. Και όμως ποιο άλογο ή
ποιο ζευγάρι ζώων είναι τόσο χρήσιμο όσο βέβαια ο καλός φίλος; Και ποιος δούλος
είναι τόσο ευνοϊκός και πιστός; Ή ποιο άλλο απόκτημα είναι τόσο χρήσιμο σε όλα;
Γιατί ο καλός φίλος αφιερώνεται στην κάλυψη των αναγκών του φίλου του και, αν
χρειάζεται να κάνει καλό σε κάποιον, τον ενισχύει βοηθώντας τον, και αν τον ταράζει
κάποιος φόβος, τον βοηθάει μαζί με άλλους και όταν αυτός ευτυχεί, του προσφέρει
πολύ μεγάλη ευχαρίστηση, ενώ όταν δυστυχεί, καταβάλλει πάρα πολλές προσπάθειες
να τον στήσει πάλι στα πόδια του. Αλλά όμως μερικοί προσπαθούν να καλλιεργήσουν
δέντρα για τον καρπό τους, ενώ το απόκτημα που παράγει κάθε λογής καρπούς, το
οποίο καλείται φίλος, οι περισσότεροι το φροντίζουν με βραδύτητα και αμέλεια.
Ξενοφῶν, Ἀπομνημονεύματα 2.4.1-7 (διασκευή)
Ενότητα 11η
Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα
Εκεί όπου έγινε η μάχη και στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε και πέρασε τον
Υδάσπη ποταμό, έκτισε πόλεις ο Αλέξανδρος. Και έδωσε στη μία πόλη το όνομα
Νίκαια από τη νίκη του κατά των Ινδών, και στην άλλη το όνομα Βουκεφάλα στη
μνήμη του ίππου του Βουκεφάλα, που πέθανε εκεί επειδή καταβλήθηκε από τον
καύσωνα και τα γηρατειά, αφού είχε προηγουμένως υποφέρει πολλά και είχε περάσει
πολλούς κινδύνους μαζί με τον Αλέξανδρο και τον οποίο ίππευε μόνο ο Αλέξανδρος,
επειδή απέρριπτε ως ανάξιους όλους τους άλλους αναβάτες, και ήταν μεγαλόσωμος
και γενναίος. Και είχε σημάδι του ένα κεφάλι βοδιού χαραγμένο πάνω του, εξαιτίας
του οποίου λένε ότι έφερε και το όνομα αυτό· άλλοι, λένε ότι είχε λευκό σημάδι στο
κεφάλι του, ενώ ο ίδιος ήταν μαύρος, το οποίο έμοιαζε πάρα πολύ με κεφάλι βοδιού.
Αυτό το άλογο ο Αλέξανδρος το έχασε στη χώρα των Ουξίων, και γι’ αυτό ο
Αλέξανδρος διακήρυξε δημόσια στη χώρα ότι θα εκτελέσει όλους τους Ουξίους, αν
δεν του επιστρέψουν το άλογο. Γιατί τόσο μεγάλο ήταν το ενδιαφέρον του
Αλέξανδρου γι’ αυτό το άλογο.
ρριανός, λεξάνδρου Ἀ Ἀ Ἀνάβασις 5.19.4-6 (διασκευή)
Ενότητα 12η
Αθηνά και Ατλαντίδα
Στην Ατλαντίδα, λοιπόν, το νησί, συγκροτήθηκε μεγάλη και αξιοθαύμαστη δύναμη
βασιλέων, που κυριαρχούσε σε ολόκληρο το νησί και σε πολλά άλλα νησιά και μέρη
της ξηράς. Αυτή, λοιπόν, όλη η δύναμη, αφού συνενώθηκε, το δικό σας και το δικό
μας τόπο και όλη την περιοχή που βρίσκεται μέσα στο στόμιο επιχείρησε κάποτε να
υποδουλώσει με μία και μόνη επίθεση. Τότε, λοιπόν, Σόλωνα, η δύναμη της πόλης
σας σε όλους γενικά τους ανθρώπους έγινε ξακουστή για τη γενναιότητα και το
σθένος της · γιατί ξεχώρισε από όλες στη γενναιότητα και στις πολεμικές τέχνες,
αφού κατά τον πόλεμο διέτρεξε στους έσχατους κινδύνους, και αφού νίκησε τους
επιδρομείς, έστησε μνημείο νίκης, και παρεμπόδισε την υποδούλωση όσων δεν είχαν
ακόμη υποδουλωθεί και όλους τους άλλους τους ελευθέρωσε χωρίς υστεροβουλία.
Και αργότερα, αφού έγιναν πολύ δυνατοί σεισμοί και κατακλυσμοί, το νησί της
Ατλαντίδας, βυθίστηκε στη θάλασσα και εξαφανίστηκε· γι’ αυτό και σήμερα είναι
αδιάβατο και ανεξερεύνητο το εκεί πέλαγος.
Πλάτων, Τιμαίος 25a- d (διασκευή)
Ενότητα 13η
Δάμων και Φιντίας
Όταν ασκούσε την εξουσία ο Διόνυσος, κάποιος Φιντίας Πυθαγόρειος, που είχε
συνωμοτήσει εναντίον του άρχοντα και επρόκειτο να τιμωρηθεί, ζήτησε από τον
Διονύσιο χρόνο, για να τακτοποιήσει προηγουμένως τις υποθέσεις του· είπε ότι θα
δώσει για εγγύηση έναν από τους φίλους του. Κι επειδή ο άρχοντας απόρησε αν
υπάρχει τέτοιος φίλος που θα δεχτεί να φυλακιστεί αντί για εκείνον, ο Φιντίας
προσκάλεσε κάποιον από τους φίλους του, Δάμων στο όνομα και Πυθαγόρειος
φιλόσοφος, ο οποίος αμέσως μπήκε εγγυητής. Κάποιοι λοιπόν, επαινούσαν την
υπερβολή της αγάπης προς τους φίλους, μερικοί όμως καταλόγιζαν επιπολαιότητα και
παραφροσύνη στον εγγυητή. Και την καθορισμένη ώρα όλος ο λαός συγκεντρώθηκε
περιμένοντας με αγωνία αν ο Φιντίας θα τηρήσει την υπόσχεσή του. Και όταν πια
πλησίαζε η ώρα, την τελευταία στιγμή, ο Φιντίας ανέλπιστα ήρθε τρέχοντας. Ο
Διονύσιος, λοιπόν, από θαυμασμό απάλλαξε από την τιμωρία τον κατηγορούμενο και
παρακάλεσε τους άνδρες να τον δεχτούν ως τρίτο στη φιλία τους.
Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη 10.4.3 – 6 (διασκευή)
Ενότητα 14η
Ένα άδικο παράπονο
Κείμενο
Ένα λιοντάρι κατηγορούσε τον Προμηθέα πολλές φορές ότι το έπλασε μεγαλόσωμο
και όμορφο και δυνατότερο από τα άλλα ζώα· «παρόλο όμως που είμαι τέτοιος»,
έλεγε, «φοβάμαι τον πετεινό». Και ο Προμηθέας είπε: «Γιατί με κατηγορείς άδικα;
Γιατί έχεις όλα τα δικά μου, όσα μπορούσα να δημιουργήσω· όμως η ψυχή σου σε
αυτό μόνο δειλιάζει». Έκλαιγε λοιπόν, τον εαυτό του το λιοντάρι και κατηγορούσε τη
δειλία του και τελικά ήθελε να πεθάνει. Κι ενώ βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση,
συναντάει έναν ελέφαντα, και βλέποντάς τον να κουνάει συνεχώς τα αυτιά «Τι
παθαίνεις», είπε «και γιατί επιτέλους δε μένει ακίνητο ούτε για λίγο το αυτί σου;»
Και ο ελέφαντας, καθώς ένα κουνούπι πέταξε τυχαία γύρω του, «Βλέπεις», είπε,
«αυτό το μικρό που βουίζει; Αν μπει στο αυτί μου, πέθανα». Και το λιοντάρι «Γιατί
λοιπόν, πρέπει πια να πεθάνω», είπε, «αφού είμαι τόσο μεγάλος και πιο τυχερός από
τον ελέφαντα, όσο δυνατότερος είναι ο πετεινός από το κουνούπι;»
Μύθος του Αισώπου (διασκευή)
Ενότητα 15η
Η μεταμόρφωση του Λευκίππου
Η Γαλάτεια η κόρη του Ευρυτίου, του γιου του Σπάρτωνα, παντρεύτηκε στη Φαιστό
της Κρήτης τον Λάμπρο, το γιο του Πανδίονα, άντρα ευγενικής καταγωγής, αλλά
φτωχό. Αυτός, όταν εγκυμονούσε η Γαλάτεια, ευχήθηκε να αποκτήσει αρσενικό παιδί
και προειδοποίησε τη γυναίκα ότι, αν γεννήσει κορίτσι, θα το αφανίσει. Και η
Γαλάτεια απέκτησε κορίτσι. Και επειδή λυπήθηκε το βρέφος και σκέφτηκε την
ερήμωση του σπιτιού, είπε ψέματα στον Λάμπρο λέγοντάς ότι γέννησε αγόρι και το
ανέθρεψε σαν γιο, ονομάζοντας το Λεύκιππο. Καθώς μεγάλωνε όμως η κόρη και το
κάλλος της ήταν πάνω από κάθε περιγραφή, επειδή φοβήθηκε τον Λάμπρο, η
Γαλάτεια, κατέφυγε στο ιερό της Λητούς και ικέτευε θερμά τη θεά μήπως με κάποιο
τρόπο μπορούσε το κορίτσι να γίνει γι’ αυτήν αγόρι. Η Λητώ, επειδή συνεχώς
θρηνούσε και την ικέτευε, λυπήθηκε τη Γαλάτεια και άλλαξε τη φύση του κοριτσιού
σε αγόρι. Οι κάτοικοι της Φαιστού θυμούνται ακόμη αυτή τη μεταβολή και
ονομάζουν τη γιορτή τους Εκδύσια, γιατί το κορίτσι απέβαλε τη γυναικεία του φύση.
ντων νος Λιβεράλις Μεταμορφώσεων Ἀ ῖ Συναγωγή 17 (διασκευή)
Ενότητα 16η
Το θλιβερό τέλος ενός τυράννου
Ο Διονύσιος ο δεύτερος είχε την εξουσία πολύ καλά προστατευμένη. Είχε στην
κατοχή του περισσότερα από τετρακόσια (πολεμικά) πλοία, δύναμη πεζικού μέχρι
εκατό χιλιάδες και εννέα χιλιάδες ιππείς. Η πόλη των Συρακούσιων είχε στολιστεί με
πολύ μεγάλα λιμάνια και είχε κτιστεί γύρω της τείχος πάρα πολύ ψηλό. Και είχε και
συμμάχους πάρα πολλούς. Και έχοντας εμπιστοσύνη σ’ αυτά ο Διονύσιος πίστευε ότι
η εξουσία του ήταν πολύ σταθερή. Αλλά αυτός, βέβαια, είδε και τους γιους του να
σφαγιάζονται βίαια και τις κόρες του να εκτελούνται. Κανείς από τους δικούς του δεν
τάφηκε όπως έπρεπε· γιατί άλλοι μεν κάηκαν ζωντανοί και άλλους αφού τους
κομμάτιασαν, τους πέταξαν στη θάλασσα. Αλλά και ο ίδιος ζώντας μέσα στη φτώχεια
τελείωσε τη ζωή του σε βαθιά γεράματα. Και ήταν σπουδαίο παράδειγμα στους
ανθρώπους για τη σωφροσύνη και την καλή συμπεριφορά η τόσο ταπεινωτική
κατάληξη του Διονυσίου.
Αἰλιανός Ποικίλη Ἱστορίη 6.12 (διασκευή)
Ενότητα 18η
Η ειλικρίνεια ανταμείβεται
Καθώς κάποιος έκοβε ξύλα στην όχθη ενός ποταμού, έχασε το τσεκούρι του. Kαι,
επειδή το ρεύμα το παρέσυρε, έκλαιγε, μέχρι που ο Ερμής τον λυπήθηκε και ήρθε
(κοντά του). Και όταν έμαθε από αυτόν την αιτία, εξαιτίας της οποίας έκλαιγε, πρώτα
αφού βούτηξε στο ποτάμι, έφερε πάνω γι’ αυτόν χρυσό τσεκούρι και τον ρωτούσε αν
αυτό ήταν δικό του. Κι όταν αυτός είπε ότι δεν ήταν αυτό το δικό του, του έφερε
ασημένιο και τον ρωτούσε αναυτό ήταν που είχε χάσει. Όταν αυτός το αρνήθηκε κι
αυτό, την τρίτη φορά του έφερε το δικό του το τσεκούρι. Και όταν το αναγνώρισε,
επιδοκιμάζοντας τη δικαιοσύνη του, του τα χάρισε όλα. Και αυτός, αφού ήρθε στους
συντρόφους του, τους διηγήθηκε αυτά που είχαν γίνει. Κάποιος απ’ αυτούς, αφού
πήρε μαζί του τσεκούρι, πήγε στο ίδιο ποτάμι και καθώς έκοβε ξύλα, επίτηδες άφησε
το τσεκούρι στο ρεύμα, κάθισε και έκλαιγε. Όταν παρουσιάστηκε σ’ αυτόν ο Ερμής
και τον ρωτούσε τι του είχε συμβεί, του είπε για την απώλεια του τσεκουριού. Όταν
εκείνος του ανέβασε χρυσό (τσεκούρι) και τον ρωτούσε αν αυτό είχε χάσει, επειδή
φλεγόταν από την επιθυμία του κέρδους, έλεγε ότι ήταν αυτό. Και ο θεός δεν του το
χάρισε, αλλά ούτε το δικό του τσεκούρι του επέστρεψε.
Μύθος του Αισώπου (διασκευή)